Nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn vốn thông qua Quỹ bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Hà Giang

Đảng và Nhà nước luôn đặc biệt đánh giá cao vai trò, vị trí cộng đồng của DNNVV, luôn xem đây là lực lượng sản xuất trụ cột tạo ra của cải vật chất, tạo ra tăng trưởng kinh tế, việc làm, thu nhập của người lao động và nền kinh tế đất nước.

Đại hội XII của Đảng khẳng định “Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế” là bước đột phá trong nhận thức lý luận của Đảng ta về chủ nghĩa xã hội. Trên cơ sở đó Quốc hội đã thông qua và ban hành Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14 ngày 12/6/2017 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2018. Để đưa Luật vào thực tế Chính phủ đã ban hành các Nghị định bao gồm: Nghị định số 34/2018/NĐ-CP ngày 08/3/2018 về thành lập, tổ chức và hoạt động của quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV, Nghị định số 38/2018/NĐ-CP ngày 11/3/2018 quy định về đầu tư cho DNNVV khởi nghiệp, sáng tạo và Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/3/2018 quy định chi tiết một số điều của Luật hỗ trợ DNNVV.

Hiện cả nước có hơn 500.000 DNNVV, chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp (DN) đang hoạt động. Với số lượng đông đảo như vậy, DNNVV đang đóng một vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế quốc gia. Hàng năm, các DNNVV đã tạo ra gần 60% việc làm (chiếm 42,2% số lao động), 44,8% doanh thu, đóng góp khoảng 40% GDP, 33% giá trị sản lượng công nghiệp, 30% giá trị hàng hóa xuất khẩu, đóng góp 29,3% cho ngân sách nhà nước.

Trên địa bàn tỉnh Hà Giang hàng năm có khoảng 2.000 Doanh nghiệp đăng ký thành lập và hầu hết là DNNVV. Các DNNVV Hà Giang. Là lực lượng chủ yếu, đóng góp tạo việc làm cho lực lượng lao động, tạo giá tri sản phẩm xã hội và thu ngân sách tỉnh. Tuy nhiên, Hàng năm chỉ có gần 200 doanh nghiệp (10% số doanh nghiệp hoạt động) tiếp cận được các nguồn vốn tín dụng với số vốn khoảng 2.467 tỷ/ 17.358 tỷ đồng, chiếm 14% tổng dư nợ.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng DNNVV vẫn hạn chế trong tiếp cận vốn tín dụng NH. Trước hết, xuất phát từ chính những hạn chế nội tại của DNNVV như quy mô vốn nhỏ, vốn chủ sở hữu và năng lực tài chính hạn chế; trình độ quản trị DN bất cập, thiếu phương án kinh doanh khả thi; số liệu thiếu chính xác; thiếu hoặc không đủ tài sản đảm bảo…; Chưa có sự triển khai đồng bộ và phối hợp chặt chẽ giữa các chương trình hỗ trợ DN của các bộ, ngành, địa phương. chính sách bảo lãnh tín dụng cho DNNVV còn tồn tại nhiều bất cập, chưa phát huy được hiệu quả trong trợ giúp DNNVV tiếp cận vốn tín dụng NH…

Xác định rõ vai trò của DNNVV trong nền kinh tế. Để năng cao khả năng tiếp cận vốn cung như năng lực tài chính cho các DNNVV. Năm 2008, UBND tỉnh Hà Giang đã quyết định thành lập Quỹ BLTD cho DNNVV với số vốn Điều lệ hiện có là 30 tỷ đồng. Kể từ khi thành lập đến nay, Quỹ Bảo lãnh tín dụng đã hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh tiếp cận được nguồn vốn vay cũng như nâng cao năng lực tài chính để thực hiện các hợp đồng kinh tế thông qua bảo lãnh vay vốn và các bảo lãnh khác như: Bảo lãnh dự thầu, thực hiện hợp đồng, tạm ứng và bảo lãnh bảo hành công trình. Với 830 lượt Doanh nghiệp được bảo lãnh và Doanh số  bảo lãnh đạt 465 tỷ đồng. Thông qua hoạt động bảo lãnh, đã hỗ trợ cho doanh nghiệp tạo việc làm ổn định cho trên 22.700 lượt người. Tuy nhiên, hoạt động của Quỹ BLTD Hà Giang đang bị chững lại sau khi Nghị định 34/2018/NĐ-CP, ngày 08/ 3/ 2018 của Chính phủ quy định về hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DNNVV ra đời.

Mặc dù  đã cụ thể hóa chính sách hỗ trợ DNNVV theo Luật, nâng cao địa vị pháp lý của Quỹ BLTD và giải quyết được một số bất cập vể mô hình tổ chức hoạt động của Quỹ. Song về nội dung, phạm vi bảo lãnh theo nghị định mới chưa được mở rộng, điều kiện bảo lãnh còn khắt khe, nhất là về tỷ lệ có tài sản đảm bảo khi bảo lãnh… dẫn đến các doanh nghiệp tiếp cận vốn thông qua bảo lãnh ngày càng khó khăn hơn, cánh cửa để các DNNVV được tiếp cận nguồn vốn vay qua bảo lãnh cũng như tăng cường thêm khả năng tài chính để thực hiện các hợp đồng kinh tế cũng bị thu hẹp, giảm thiểu khả năng khơi thông nguồn vốn để tiếp tục sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp khi gặp khó khăn về tài chính.

Các giải pháp và khuyến nghị chính sách nhằm mở rộng và nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV: (i) Đối với các TCTD, cần thiết kế các sản phẩm, quy trình tín dụng đặc thù, phù hợp hơn đối với DNNVV; phát triển hình thức cấp tín dụng theo chuỗi cung ứng, hợp tác với DN lớn để phối hợp tài trợ cho các DNNVV. Bên cạnh đó, cần nâng cao hiệu quả hợp tác với Quỹ Bảo lãnh tín dụng, để chia sẻ thông tin, kết nối DN. (ii) Về phía DN, cần minh bạch hoạt động và báo cáo tài chính, nâng cao chất lượng quản trị DN, quản lý rủi ro; đặc biệt, nên có chuyên viên chuyên sâu về quản lý tài chính/vốn,,,; (iii) Về phía Quỹ BLTD tăng cường hoạt động tuyên truyền, trợ giúp và hướng dẫn doanh nghiệp để hoàn thiện các thủ tục hồ sơ bảo lãnh; không ngừng xem xét, điều chỉnh các Quy chế, quy trình bảo lãnh tín dụng thuộc phạm vi thẩm quyền để phù hợp với thực tiễn và tạo điều kiện tốt nhất cho doanh nghiệp tiếp cận hoạt động bảo lãnh; (iv) Về phía cơ quan nhà nước, cần triển khai hiệu quả, đồng bộ Luật Hỗ trợ DNNVV và các chính sách hỗ trợ đã ban hành; đẩy mạnh hoạt động của Quỹ Bảo lãnh DNNVV và Quỹ Phát triển DNNVV; Đề nghị với Chính phủ, các Bộ ngành liên quan xem xét sửa đổi một số nội dung quy định tại Nghị định 34/2018/NĐ-CP, ngày 08/3/2018 và Thông tư số 45/2018/TT-NHNN ngày 28/12/2018 cho phù hợp với thực tiễn về vốn điều lệ, điều kiện được cấp bảo lãnh, tài sản bảo đảm, chế độ hạch toán kế toán, mở rộng phạm vi, nôi dung bảo lãnh cho các Quỹ BLTD để góp phần thiết thực cho việc hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bài đăng trên Tạp chí Ngân Hàng

Tác giả: Nguyễn Thị Huỳnh Diệp – Giám đốc Quỹ Đầu tư phát triển Hà Giang